Lưu trữ cho từ khóa: xơ gan

Người bệnh xơ gan nên ăn uống thế nào cho hợp lý?

Bố tôi mới đi khám sức khỏe và được bác sĩ chẩn đoán mắc chứng xơ gan. Xin bác sĩ cho biết, người bệnh xơ gan nên ăn uống thế nào cho hợp lý? – Đặng Thị Hòe (Bình Phước)

nguoi-benh-xo-gan-nen-an-uong-the-nao-cho-hop-ly

Xơ gan là gian đoạn cuối của các quá trình bệnh lý mạn tính ở gan, với nhiều biến chứng trầm trọng, có thể gây tử vong. Các bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân xơ gan tuyệt đối không uống rượu; Cân đối giữa các thành phần như chất đường, chất béo, chất đạm, rau và trái cây; Bệnh nhân bị chướng bụng phải hạn chế ăn muối, nước tương, nước mắm, tất cả những thức ăn có vị mặn.

Lượng muối natri không vượt quá 1.000mg mỗi ngày, tương đương khoảng 2,5g muối ăn; Hạn chế ăn những thức ăn đóng hộp, thức ăn chế biến sẵn và những thức ăn bán ngoài hàng ăn vì chúng chứa nhiều muối và mì chính; Uống khoảng 1 – 1,5 lít nước mỗi ngày; Tránh ăn mỡ động vật, bơ mà thay bằng dầu hoặc bơ thực vật.

Người bị xơ gan có nhu cầu về chất đạm tương tự như người bình thường. Khi bệnh nhân xơ gan bị lơ mơ hay hôn mê, phải ngưng ăn chất đạm hoàn toàn.

Để phòng bệnh xơ gan, nên hạn chế uống rượu và tiêm phòng viêm gan B, (cần tiêm sớm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ). Đối với những người đã bị viêm gan B hoặc C mạn tính, cần theo dõi định kỳ 3 hoặc 6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm những trường hợp viêm gan đang tiến triển, thực hiện chế độ ăn hợp lý nhằm hạn chế các biến chứng nặng như xơ gan và ung thư gan.

Cần theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây viêm gan do các nguyên nhân khác như suy tim, tắc mật.

BS Dương Quốc Thái

Theo Suckhoedoisong.vn

Uống nước cây diệp hạ châu có trị được xơ gan?

Chồng tôi uống thuốc Tenofovir trị viêm gan B (HBV) đã được ba tháng nhưng không giảm mà còn có dấu hiệu xơ gan, bác sĩ vẫn tiếp tục cho uống. Xin hỏi Tenofovir có tác dụng chữa xơ gan không? Tôi nghe nói uống nước cây diệp hạ châu trị được xơ gan, đúng không? – Thu Cúc ([email protected]…)

uong-nuoc-cay-diep-ha-chau-co-tri-duoc-xo-gan

TS.BS Phạm Thị Lệ Hoa, trưởng phòng khám viêm gan bệnh viện đại học Y dược TP.HCM:

Diệp hạ châu (thường được gọi là cây chó đẻ răng cưa) là thảo dược nâng đỡ gan, có thể giảm men gan chứ không có tác dụng ức chế siêu vi. Xơ gan do HBV thì phải ức chế tốt siêu vi mới giảm được xơ hoá hay xơ gan. Tenofovir là thuốc ức chế siêu vi có hoạt lực mạnh. Việc ức chế siêu vi lâu dài giúp giảm xơ gan có thể quan sát được sau nhiều tháng hay nhiều năm dùng thuốc.

Theo SGTT.vn

Có nên ăn yến sào khi bị viêm gan?

Tôi đang điều trị bệnh viêm gan tự miễn, xơ gan cổ trướng. Có người quen khuyên bị bệnh này nên ăn yến sào chưng đường phèn hàng ngày. Xin hỏi tôi nên áp dụng chế độ dinh dưỡng nào để hỗ trợ hiệu quả quá trình điều trị? – TẤN VƯƠNG (TP.HCM)

co-nen-an-yen-sao-khi-bi-viem-gan

Ảnh minh họa – Internet

TS.BS Phạm Thị Lệ Hoa, trưởng phòng khám viêm gan, bệnh viện đại học Y dược TP.HCM:

Khẩu phần cho bệnh nhân xơ gan thường cần dễ tiêu, nhiều đạm và vitamin. Cần tránh các thuốc không rõ nguồn gốc hay liều lượng, kể cả thảo dược hay thuốc bổ. Yến sào là thực phẩm thiên nhiên, nên xem như thức ăn cung cấp năng lượng và chất khoáng, nếu có điều kiện dùng thì cũng cần tuân theo liều cần thiết. Bệnh gan tự miễn có xơ gan là đã đến giai đoạn biến chứng nặng, cần thận trọng với các thức ăn không bảo đảm vệ sinh, có thể gây nhiễm trùng đường tiêu hoá. Cần tái khám theo hẹn để theo dõi sự ổn định của bệnh, vì bệnh gan tự miễn rất hay tái phát. Nếu tuân thủ tốt quy định của bác sĩ cũng có thể ổn định lâu dài, và có thời gian phục hồi được gan.

Theo SGTT.vn

Bệnh viêm gan siêu vi C có nguy hiểm gì không?

Mọi người thường ít quan tâm đến viêm gan do siêu vi C (HCV) hơn so với viêm gan do siêu vi B (HBV), nhưng thực tế viêm gan siêu vi C nguy hiểm không kém viêm gan siêu vi B.

Ảnh được cung cấp bởi PK Á Châu

Một trong những đặc điểm quan trọng của nhiễm siêu vi C là đa số bệnh nhân không có khả năng tự loại trừ siêu vi ra khỏi cơ thể và họ sẽ trở thành người mang siêu vi C mãn tính. Trong số đó, 25% bệnh nhân có men gan bình thường, tình trạng tiến triển sang viêm gan mãn rất chậm và gan bị hư hại rất ít, họ được gọi là người “lành” mang siêu vi C. Các bệnh nhân còn lại sẽ chuyển sang viêm gan C mãn tính.

Do bệnh tiến triển chậm, đa số các bệnh nhân không có các triệu chứng gì trong suốt 20 năm sau khi bị nhiễm siêu vi C, cho nên gan bị hư hại ngày càng nhiều nhưng bệnh nhân lại không hề hay biết và dẫn đến xơ gan. Xơ gan sẽ xảy ra sớm hơn nếu như bệnh nhân uống rượu nhiều hay gan bị hư hại thêm do thuốc hay nhiễm thêm các siêu vi viêm gan khác như siêu vi B, D, HIV…

Bệnh viêm gan siêu vi C có giống bệnh viêm gan siêu vi A và B không?

Các siêu vi trùng A, B và C là những siêu vi có thể gây ra bệnh viêm gan, mỗi siêu vi lan truyền theo mỗi cách khác nhau. Đã có thuốc chủng ngừa cho bệnh viêm gan siêu vi A và B, tuy nhiên chưa có thuốc chủng ngừa cho bệnh viêm gan siêu vi C. Bạn có thể bị nhiễm các loại viêm gan siêu vi khác nhau cùng một lúc.

Làm thế nào để biết mình bị viêm gan siêu vi C?

Đa số những người bị nhiễm siêu vi C không hề hay biết mình bị bệnh vì phần lớn không có triệu chứng gì. Nếu có, triệu chứng cũng gần tương tự như một số bệnh khác ví dụ như mệt mỏi, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, sụt cân hay đôi khi có đau tức vùng dưới sườn bên (P); rất ít trường hợp bệnh nhân có triệu chứng vàng da, vàng mắt. Một điều đáng lưu ý là không có sự liên quan rõ rệt giữa triệu chứng và mức độ nặng nhẹ của bệnh. Nói một cách khác, có những người than phiền rất nhiều triệu chứng nhưng mức độ viêm gan lại nhẹ; ngược lại có những người không cảm thấy có triệu chứng gì nhưng tình trạng viêm nhiễm ở gan lại đang tiến triển khá nhiều.

Những người nào cần tầm soát xem có nhiễm siêu vi C?

Trước tiên là những người đi hiến máu để đảm bảo các loại máu truyền cho người khác không gây nhiễm siêu vi C. Kế đến là những người đã từng được truyền máu và nhất là phải truyền máu nhiều lần như những người bị bệnh ưa chảy máu, chạy thận nhân tạo… Sau đó là những người chích xì ke – các đối tượng này không phải xét nghiệm tìm siêu vi C mà còn phải tìm cả siêu vi B, HIV… Ngoài ra, trẻ sơ sinh của những bà mẹ bị nhiễm siêu vi C, những người được mổ nhiều lần, châm cứu, xăm mình, các nhân viên y tế… cũng nên được làm xét nghiệm tìm siêu vi C.

Một điều đáng lưu ý rằng trong giai đoạn viêm gan C mãn tính, men gan có thể thay đổi bất thường: lúc tăng lúc giảm về trị số bình thường, cho nên khi thấy xét nghiệm men gan bình thường không có nghĩa là bệnh đã ổn định mà cần theo dõi men gan mỗi tháng, ít nhất là 3 lần liên tiếp mới đánh giá được tình trạng hư hại của gan.

Hiện nay dù chưa có thuốc phòng ngừa viêm gan siêu vi C, nhưng bệnh nhân vẫn có khả năng được chữa khỏi bệnh nếu được chẩn đoán sớm, điều trị đúng chuyên khoa, kiên trì tuân thủ điều trị liên tục. Bệnh viêm gan C mạn tính cần được phát hiện và điều trị càng sớm càng tốt mới đạt hiệu quả và kịp thời ngăn ngừa diễn tiến sang xơ gan, ung thư gan.

Phiếu ưu đãi 200.000VNĐ

Phòng khám chuyên khoa Gan Á Châu gửi đến qu ý độc giả chương trình Phiếu ưu đãi 200.000 VNĐ dành cho các gói khám đặc biệt như sau:

  • Gói kiểm tra gan toàn diện
  • Gói kiểm tra gan căn bản
  • Gói nội soi tầm soát ung thư dạ dày/đại tràng
  • Gói kiểm tra tiêu hóa dưới

Thể lệ chương trình: Quý khách vui lòng nhấp chuột vào đây và chọn Phiếu ưu đãi mình quan tâm để lưu file vào máy và in ra, đem đến Phòng khám chuyên khoa Gan Á Châu để nhận được ưu đãi giảm ngay 200.000 VNĐ cho Gói khám quý khách quan tâm.

  1. Mỗi phiếu chỉ áp dụng cho gói khám được in trên phiếu và có thể dùng kèm các phiếu ưu đãi khác của các gói khám còn lại
  2. Phiếu ưu đãi không dùng kèm với các chương trình ưu đãi khác của phòng khám.
  3. Phiếu ưu đãi có giá trị sử dụng đến hết ngày 30/04/2013

Phòng khám chuyên khoa Gan Á Châu

201 Nguyễn Thị Minh Khai, Q.1, TP.HCM.

ĐT (08) 39259772 – 0934869951 – www.alc.vn

 

Rượu bia hủy hoại gan như thế nào?

Rượu bia là thức uống ưa chuộng của nhiều người. Tuy chúng có một số ích lợi như uống 1 ly rượu vang đỏ mỗi ngày tốt cho tim mạch, nhưng uống nhiều rượu bia chưa bao giờ là điều tốt cho sức khỏe. Tác hại của rượu bia ngày càng được nghiên cứu và chứng minh rõ ràng: nó ảnh hưởng tới nhiều cơ quan như  thận, gan, dạ dày, tụy, não… Trong đó, gan là cơ quan bị tổn thương nhiều nhất.

Tìm hiểu về chức năng của gan

Gan thực hiện rất nhiều chức năng quan trọng như: dự trữ và sử dụng glycogen; chuyển hóa các chất đạm, mỡ từ thức ăn; sản xuất các yếu tố đông máu; tạo ra “thuốc” chữa bệnh tự nhiên, khi bị bệnh, chúng ta dùng nhiều loại thuốc, nhưng ít ai biết rằng bản thân gan có thể tự tổng hợp được rất nhiều trong số các thuốc đó, sản xuất mật giúp cho sự tiêu hóa, xử lý và loại bỏ chất cồn từ rượu bia, giải độc…

ruou-bia

Tác hại của rượu bia đối với gan

Khi uống rượu, chất cồn được hấp thu nhanh chóng vào máu qua niêm mạc dạ dày và ruột. Toàn bộ lượng máu ở đường tiêu hóa đều phải đi qua gan trước khi về tim. Vì vậy, gan là nơi tập trung nồng độ cồn cao nhất. Tế bào gan có hệ thống men (enzyme) chuyển hóa cồn, biến đổi cồn qua một chuỗi phản ứng hóa học để cuối cùng cho ra CO2 và nước, thải ra ngoài qua nước tiểu và phổi. Song khả năng của gan chỉ có hạn, nó chỉ có thể xử lý được một lượng cồn nhất định mỗi giờ. Nếu bạn uống quá mức, nồng độ cồn sẽ tăng dần trong máu. Qua nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học khuyến cáo giới hạn chất cồn là 1 – 2 đơn vị quốc tế/ngày, trong đó 1 đơn vị = 25ml thức uống có cồn 40o, hoặc 50ml thức uống có cồn 20o. Với liều lượng này, uống mỗi ngày có thể giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ. Trái lại, người nghiện rượu và bất cứ ai uống quá giới hạn đó, thì những tác hại bắt đầu xảy ra: gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan là 3 căn bệnh do cồn gây ra, có thể xảy ra cùng một lúc, hoặc diễn tiến từ từ theo thời gian.

Gan nhiễm mỡ là hiện tượng tích mỡ trong tế bào gan, xảy ra ở những người uống rượu nhiều. Tình trạng này có thể thoái lui khi bệnh nhân ngưng uống rượu nhiều. Ngược lại, nếu họ vẫn tiếp tục uống rượu nhiều, nó sẽ tiến triển dần đến bệnh viêm gan.

Viêm gan do rượu có thể ở mức độ từ nhẹ đến nặng. Thể nhẹ thường không có triệu chứng, nếu có chỉ là sự phát hiện bất thường men gan trong máu. Một số trường hợp, trở nên mạn tính, gây phá hủy dần tế bào gan, cuối cùng dẫn đến xơ gan. Thể nặng hơn là có triệu chứng mệt mỏi, có dấu hiệu vàng da, đôi khi đau vùng gan. Đợt tấn công viêm gan cấp với biểu hiện: bệnh nhân nhanh chóng dẫn đến cơn hôn mê gan; vàng da sậm, rối loạn đông máu, suy giảm nhận thức, hôn mê, xuất huyết đường tiêu hóa, tỷ lệ tử vong cao. Việc xử trí căn bệnh này là cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng một cách cân bằng, hoặc phải truyền dịch qua ống thông dạ dày và điều trị bằng steroid.

Xơ gan là tình trạng xơ hóa dần mô gan bình thường, hoàn toàn mất chức năng của gan. Quá trình này còn diễn tiến tăng dần, mô xơ ảnh hưởng đến cấu trúc bình thường và sự tái tạo của tế bào gan. Các tế bào gan lần lượt bị tổn thương, chết và mô xơ cứ tiếp tục thay thế. Theo thời gian, gan mất dần chức năng. Các mô xơ còn có tác hại làm ngăn cản lưu thông bình thường của dòng máu chảy đến gan. Sự hình thành mô sẹo là vĩnh viễn, không thể phục hồi. Lúc đầu, việc mất một vài tế bào gan không gây ảnh hưởng gì đến bệnh nhân, không có triệu chứng xuất hiện. Nhưng khi mà tế bào gan bị hủy hoại càng nhiều, mô xơ tăng lên, bệnh bắt đầu biểu hiện. Triệu chứng tương tự như bệnh viêm gan nói ở trên, điểm khác biệt chỉ là ở chỗ các tiến trình của xơ gan diễn biến một cách chậm chạp hơn. Ở những người xơ gan nặng, lâu ngày, hội chứng tăng áp tĩnh mạch cửa thường xuất hiện với các triệu chứng: báng bụng, tuần hoàn bàng hệ… Nguy hiểm nhất là xơ gan là một trong những nguy cơ lớn nhất gây ung thư gan.

Xơ gan có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nữa như: virut, bệnh di truyền, rối loạn chuyển hóa, nhưng cao nhất vẫn là những người nghiện rượu trên 10 năm, với tỷ lệ 10%.

Ngoài các triệu chứng nói trên, còn có các xét nghiệm giúp chẩn đoán bệnh như: xét nghiêm máu thấy tăng men gan (ALT, AST), tăng ALP, giảm albumin, tăng bilirubin, siêu âm thấy tổn thương gan; sinh thiết tế bào gan: thấy được cấu trúc mô sẹo trong xơ gan hoặc dạng điển hình của viêm gan.

Lưu ý trong điều trị và phòng ngừa

Điều cần thiết nhất là bắt buộc phải bỏ rượu bia. Sau đó, bệnh nhân nên được tư vấn về chế độ ăn uống, bổ sung vitamin và khoáng chất là điều cần thiết trong một thời gian. Bệnh nhân cần giảm bớt các loại thuốc hại gan, chọc hút dịch, dùng thuốc lợi niệu và kháng sinh cho những bệnh nhân bị báng bụng, khi gan không còn hoạt động nữa chỉ còn một biện pháp duy nhất là ghép gan.

Phòng ngừa: Đừng bao giờ để xảy ra bệnh rồi mới bắt đầu bỏ rượu. Bạn hãy bỏ hẳn hoặc hạn chế uống rượu bia, trong giới hạn khuyến cáo: nam chỉ uống không quá 4 đơn vị/ngày và dưới 21 đơn vị/tuần. Nữ: giới hạn là 3 đơn vị/ngày và 14 đơn vị/tuần. Đối với phụ nữ mang thai: hoàn toàn không nên uống, thai phụ cá biệt vẫn sử dụng rượu, thì phải dưới 1 – 2 đơn vị/tuần và không được say.

(Theo SKĐS)

Xơ gan có lây lan không?

Thưa BS, tôi đưa mẹ tôi đi khám thì phát hiện bị xơ gan. Hiện gia đình tôi rất lo. Xin hỏi BS bệnh xơ gan có lây không? – (Trần Thị Tươi – Nam Định)

xo-gan-co-lay-lan-khong

BS Châu Thị Kiều Oanh:

Bạn Tươi thân mến,

Xơ gan là bệnh lý không lây truyền từ người này sang người khác. Chỉ có nhiễm siêu vi B, C thì sẽ lây qua đường máu và từ mẹ sang con khi mang thai. Bạn và gia đình yên tâm nhé.

Tuy nhiên nguyên nhân gây xơ gan thì có nhiều: do uống rượu, mắc bệnh đường mật kéo dài, nghẽn tĩnh mạch gan, rối loạn miễn dịch, độc chất, bẩm sinh.

Dấu hiệu điển hình của bệnh xơ gan là người bệnh thấy mệt mỏi chán ăn, sút cân, rối loạn tiêu hóa, da vàng, giảm ham muốn tình dục. Bác sĩ sẽ dựa vào các dấu hiệu trên và dựa vào 2 biểu hiện chính suy tế bào gan, tăng áp lực tỉnh mạch cửa để tiên lượng và điều trị.

Mẹ bạn mới phát hiện, nên điều trị sớm thì sẽ cho kết quả tốt. Nên uống thuốc đều, kiêng rượu bia và có chế độ dinh dưỡng cân bằng, hợp lý. Đặc biệt nên uống nhiều nước và hạn chế ăn mỡ động vật. Hằng ngày bổ sung nhiều rau xanh và hoa quả cung cấp cấp vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể và hoạt động của gan.

Chúc mẹ bạn mau khỏe!

(Theo Alobacsi)

Tìm hiểu về bệnh giãn tĩnh mạch thực quản

 

Giãn tĩnh mạch thực quản là hội chứng hay gặp ở người bệnh xơ gan, chiếm tới 50%. Tỷ lệ tử vong của bệnh nhân bị vỡ giãn tĩnh mạch thực quản nếu có xơ gan khoảng 40 – 70%, tuỳ thuộc vào mức độ suy gan.

Bệnh sẽ không có biểu hiện rõ rệt nếu bệnh nhân không bị đi ngoài, nôn ra máu. Tuy nhiên, biến chứng hay gặp nhất là bệnh nhân có thể bị tái phát hiện tượng chảy máu…

Giãn tĩnh mạch thực quản là biến chứng của tăng áp lực tĩnh mạch cửa, các tĩnh mạch mở rộng ở phần dưới thực quản, ống nối cổ họng và dạ dày. Đa phần bệnh nhân phát hiện được do chảy máu tiêu hóa, nôn ra máu nhiều. Nếu không được xử lý kịp thời bệnh nhân có thể tử vong. Vì vậy, người bệnh xơ gan cần thăm khám bác sĩ thường xuyên để phát hiện bệnh.

Nếu bệnh nhẹ, có thể điều trị nội khoa, nhưng khi đã xuất hiện chảu máu thì dùng thuốc đơn thuần và một số dự phòng vỡ tĩnh mạch thực quản thắt tĩnh mạch thực quản thì hiệu quả chưa cao. Đa số những người này cần được phẫu thuật. Tuy nhiên, để phòng bệnh thì nên phòng bệnh xơ gan bằng lối sống, ăn uống và sinh hoạt hợp lý.

 (Theo Bee)

 

Bị xơ gan có thể cắt túi mật?

 

Hỏi: Bố tôi bị xơ gan, gần đây lại phát hiện bị sỏi túi mật. Có bác sĩ chỉ định cắt túi mật nội soi nhưng có người lại khuyên không nên. Xin tòa soạn cho biết, tại sao xơ gan lại phải chống chỉ định?

Ngô Văn Thành  (Gia Lâm, Hà Nội)


Ảnh minh họa

PGS.TS Triệu Triều Dương, Chủ nhiệm Khoa Ngoại nhân dân, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108 trả lời: Hiện tại kỹ thuật cắt túi mật nội soi được coi là “tiêu chuẩn vàng” cho điều trị bệnh lý túi mật, có thể được thực hiện trên hầu hết bệnh nhân, xơ gan là một chống chỉ định tương đối.

Trong trường hợp này gan chắc, cứng, ít di động nên kéo đáy túi mật trong mổ khó khăn hơn. Rối loạn đông máu, tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể làm cho chảy máu từ gan trở nên nặng và khó cầm. Tuy nhiên, lựa chọn mổ nội soi hay không tùy thuộc vào kinh nghiệm phẫu thuật viên, mức độ xơ gan và các rối loạn đông máu.

(Theo Bee)

 

Cà phê, trà phòng chống các bệnh về gan

Những người dễ bị tổn thương gan có thể tự phòng tránh nguy cơ tiến triển thành bệnh gan mạn tính bằng cách uống trên 2 tách cà phê hoặc trà mỗi ngày.

Tác dụng phòng bệnh gan của cà phê và trà chỉ phát huy ở những người có nguy cơ cao như nghiện rượu, thừa cân, mắc bệnh tiểu đường hoặc thừa sắt, trưởng nhóm nghiên cứu E. Ruhl, Viện Tiểu đường, tiêu hóa và bệnh thận quốc gia Mỹ, cho biết.

Bệnh gan mạn tính là một tổn thương trường diễn ở các tế bào gan, dẫn tới viêm ít nhất trong 6 tháng. Nguyên nhân gây bệnh rất nhiều, từ virus, béo phì, rượu, chuyển hóa cho tới sự cố miễn dịch hoặc phản ứng phục của một số loại thuốc. Các bệnh gan mạn tính bao gồm xơ và viêm gan.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu liên quan đến khoảng 10.000 bệnh nhân trong vòng 19 năm. Trong đó, mức độ tiêu thụ cà phê và trà được tính bằng tách, từ 0 tới 16 tách mỗi ngày, trung bình là 2 tách/ngày. Kết quả cho thấy những người uống trên 2 tách cà phê hoặc trà hằng ngày có nguy cơ phát triển bệnh gan mạn tính chỉ bằng một nửa so với những người uống ít hơn 1 tách.

Tác dụng bảo vệ gan của cà phê được thừa nhận trong một vài năm gần đây, trong đó đáng chú ý là khả năng làm giảm nguy cơ tăng men gan, ung thư gan và xơ gan.

(Theo Vnexpress)

Đại hoàng, an hòa ngũ tạng

Trong giới y học cổ truyền lưu truyền rằng “Nhân sâm giết người vô tội, đại hoàng cứu người vô công”, điều đó chứng minh rằng nhận thức về đại hoàng còn rất thiên lệch, coi nhẹ tác dụng của đại hoàng, dù giá trị về kinh tế không cao nhưng khi cần, dùng đúng bệnh thì rất có tác dụng. Trong y học cổ truyền, đại hoàng là vị thuốc tốt, được coi là “lão tướng quân”.

Theo Đông y, đại hoàng vị đắng, tính hàn; vào kinh tỳ, vị, đại trường, tâm bào, can. Tác dụng tả nhiệt thông tiện, phá ứ, phá đàm thực, khứ hủ sinh tân, thông lợi thủy cốc, điều trung, lợi trường vị, an hòa ngũ tạng. Chủ trị kết tích ở trường vị do thực nhiệt, huyết ứ kết khối ở vùng bụng, kinh nguyệt bế, cuồng táo do thực hỏa, nôn ra máu, chảy máu cam, tiêu viêm ứ, bỏng nóng (bôi ở ngoài).

Một số phương thuốc có dùng đại hoàng:

Trị biến chứng đái tháo đường

Trị đái tháo đường biến chứng thận: hoàng kỳ 50g; xích thược 25g; xuyên khung, đương quy, kê nội kim, thương truật mỗi vị 15g; đào nhân, hồng hoa, đại hoàng mỗi vị 6g; tang ký sinh 30g, sắc uống. Phù hợp với những trường hợp khí hư, huyết ứ, người mệt mỏi, sắc mặt vàng khô, có protein trong nước tiểu.

Trị đái tháo đường biến chứng võng mạc mắt giai đoạn sớm: thiên hoa phấn 15g; cát căn, hoài sơn mỗi vị 20g; ngọc trúc, sinh địa, bạch thược, sơn thù du, kiều mạch diệp, đan sâm mỗi vị 15g; đại hoàng sao 6g. Sắc uống ngày 1 thang. Bài này phù hợp với thể âm hư táo nhiệt có triệu chứng: phiền khát, uống nhiều, tiểu tiện nhiều lần hoặc người gầy, hay đói, lưỡi đỏ thẫm, ít rêu, mạch tế sác; khám mắt phát hiện thấy có hiện tượng phình vi mao mạch, chấm xuất huyết rải rác, võng mạc phù nhẹ.

Trị huyết trệ, kinh bế và sản hậu ứ huyết, bụng dưới đau: đại hoàng 12g, đào nhân 12g, miết trùng 4g. Sắc uống.

Trị chấn thương đụng dập, bỏng, mụn nhọt lở loét: đại hoàng tán bột trộn dấm hoặc mật bôi vào vết thương.

Trị các bệnh về gan

Vàng da do viêm gan cấp: ngoài điều trị tích cực bằng y học hiện đại có thể phối hợp với y học cổ truyền hiệu quả điều trị rất tốt. Phép điều trị là thanh nhiệt giải độc, lợi thấp thoái hoàng. Dùng bài “Nhân trần cao thang” gồm nhân trần 84g, đại hoàng 24g, chi tử 14g, sắc uống. Tác dụng: lợi mật, giảm mỡ máu, ức chế sự thoái hóa của tế bào gan đạt hiệu quả tốt, vàng da giảm nhanh, tế bào gan hồi phục nhanh chóng.

Xơ gan: đại hoàng 12g, bạch hoa xà thiệt thảo 12g, bán chi liên 12g, bạch truật 12g, hoàng kỳ 12g, xích thược 10g, đào nhân 10g, uất kim 8g, sài hồ 12g. Tác dụng thanh nhiệt giải độc, ích khí hoạt huyết hóa ứ, nhuyễn kiên tán kết, tiêu trướng trừ mãn, cải thiện chức năng gan, hạn chế xơ hóa tế bào gan; đạt hiệu quả cao.

Lưu ý: – Uống quá liều gây ra buồn nôn, nôn, đau đầu, bụng trướng, đại tiện lỏng… Mặc dù đại hoàng có tác dụng thông tiện nhuận tràng nhưng dùng liên tục trong một thời gian dài lại gây ra hiện tượng táo bón thứ phát.

– Thận trọng khi dùng cho những người tỳ vị hư nhược, phụ nữ có thai hoặc cho con bú.

Trị đại tiện táo

Khí suy đại tiện táo: nhân sâm (đảng sâm 15g), hoàng kỳ 15g, đại hoàng 10g. Sắc uống.

Huyết hư đại tiện táo: đương quy, bạch thược, đại hoàng mỗi vị 10g. Sắc uống.

Âm hư đại tiện táo: mạch đông, thiên đông mỗi vị 12g, đại hoàng 10g. Sắc uống.

Dương hư đại tiện táo: chế phụ tử 10g sắc kỹ trước, can khương 6g, đại hoàng 10g. Sắc uống.

Đại tiện táo do thực tích khí trệ: binh lang 6g, mộc hương, đại hoàng mỗi vị 10g. Sắc uống.

Đại tiện táo do nhiệt kết tinh khô: dùng “Ma tử nhân hoàn” gồm đại hoàng 10g, chỉ thực 6g, hậu phác 12g, bạch thược 12g, hạnh nhân 10g. Sắc uống.

TS. Nguyễn Thị Tâm Thuận