Kỳ 1 nguyên nhân nào gây ra u não

U não (brain tumor) là 1 khối tế bào bất thường phát triển trong não hoặc xung quanh kế cận xâm lấn vào não. Chúng phát triển bằng cách phân chia tế bào nhiều lần với nhiều nguyên nhân còn không được rõ. U não chia làm u não lành tính (benign brain tumor) và u não ác tính (malignant brain tumor). Các u lành tính thường phát triển chậm, có ranh giới rõ ràng và có hình thái bình thường dưới kính hiển vi. Các u não ác tính được xem là ung thư não (brain cancer). Chúng có khuynh hướng xâm lấn vào mô não lành xung quanh và có thể phát triển với tốc độ nhanh. U lành tính cũng có thể xem là ác nếu nó ở những vị trí quan trọng của não hoặc kích thước của nó đe dọa đến tính mạng.

Những u não nguyên phát bắt nguồn từ trong não. Những u não thứ phát hay di căn là do các tế bào ung thư từ các cơ quan khác trong cơ thể theo đường máu hoặc bạch huyết di chuyển đến não. Các u não di căn (metastatic brain tumor) luôn được xem là u ác tính vì chúng phát triển từ các tế bào ung thư và phát triển nhanh.

Nguyên nhân nào gây ra u não?

U não thường do những thay đổi về cấu trúc gen như đột biến gen hoặc thiếu hụt gen. Những thay đổi kiểu gen này sẽ dẫn đến các tế bào bất thường. Nếu các tế bào bất thường có tiềm năng ác tính, chúng sẽ hình thành u khi chúng phân chia nhiều lần.

Những thay đổi cấu trúc gen có thể do di truyền, do tác động của môi trường hoặc do cả hai. Nói chung, khoảng 5% các u não nguyên phát đi kèm với gen di truyền. Một số loại u não như u nguyên bào đệm bào đa dạng (glioblastoma multiforme) thường đi kèm với gen di truyền.

Xạ trị ion hóa liều cao được sử dụng trong điều trị u não hiếm khi gây ra u não thứ phát. Những người tiếp xúc với 1 số hóa chất như: các chất hóa dầu, thuốc trừ sâu và formaldehyde nhường như có nguy cơ cao mắc u não ác tính hơn ở những người không tiếp xúc. Với kết quả thực nghiệm trong phòng thí nghiệm, một số virus đã gây ra u não trên động vật. Virus có thể gây ra u não ở người nhưng vẫn chưa biết được cơ chế ra sao. Thông thường người ta tin rằng từ trường điện có thể liên quan đến u não nhưng vẫn chưa có nghiên cứu nào cho thấy mối liên hệ này.

Có nhiều yếu tố môi trường và di truyền gây ra u não. Tuy nhiên, trong hầu hết các trường hợp chúng ta vẫn không hiểu chính xác nguyên nhân nào gây ra u não.

Phân độ u (tumor grading)

U được phân độ dựa trên hình thái vi thể dưới kính hiển vi. Độ (grade) chỉ ra mức độ ác tính của u. Các u được phân độ dựa vào chỉ số phân bào (tốc độ phát triển), tình trạng mạch máu nuôi u, sự hiện diện trung tâm hoại tử (tế bào chết), tiềm năng xâm lấn (ranh giới không rõ ràng) và sự giống nhau với tế bào bình thường.

Các u ác tính có thể phân thành nhiều độ. Độ ác tính cao nhất của tế bào được tìm thấy sẽ quyết định toàn bộ độ ác của u cho dù hầu hết tế bào u còn lại có độ ác thấp hơn.

Trong hệ thống phân độ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), độ I (grade I) là u có độ ác thấp nhất. Những u này phát triển chậm và có hình thái vi thể hầu như là bình thường. Chỉ cần phẫu thuật đơn thuần là có thể đủ hiệu quả đối với các u độ I. Tuy nhiên, ngay cả u độ I cũng có thể đe dọa tính mạng nếu phẫu thuật không thể tiếp cận được. Các u độ I thường có đời sống lâu dài.

Các u độ II (grade II) phát triển nhanh hơn so với u độ I và có hình thái vi thể hơi bất thường. Những u này có thể xâm lấn vào mô bình thường xung quanh, có thể tái phát như độ III hoặc độ IV.

Các u độ III (grade III) là u ác tính. Những u này có các tế bào bất thường đang sinh sản và xâm lấn vào các mô lành xung quanh. Các u độ III thường tái phát giống như độ IV.

Các u độ IV (grade IV) là ác tính nhất và xâm lấn rộng vào các vùng mô bình thường xung quanh. Những u này sinh sản với tốc độ nhanh chóng, rất bất thường dưới kính hiển vi và có hoại tử trung tâm. Các u độ IV tạo ra các mạch máu mới giúp duy trì khả năng phát triển nhanh cho chúng.

* Xem tiếp: Kỳ 2 những biểu hiện và triệu chứng của u não