Cảnh giác với đứt đoạn nhiễm sắc thể

Với tình hình dịch COVID-19 do virus Corona đang bùng phát tại Việt Nam, Meo.vn khuyên dùng Nước rửa tay khô để diệt khuẩn phòng bệnh.

Phòng Công nghệ gen và Di truyền tế bào, Học viện Quân y đã phát hiện thêm một nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới là do đứt đoạn nhiễm sắc thể Y. Phát hiện này mở ra hy vọng và hướng điều trị cho những bệnh nhân nam vô sinh.

Vô sinh ở nam giới có 2 nhóm: nguyên phát và thứ phát. Cả 2 nhóm này đều do nam giới không có hoặc có rất ít lượng tinh trùng trong tinh dịch (vô tinh trùng hoặc thiểu tinh trùng). Ở nhóm vô sinh nam nguyên phát: có từ 10 – 50% mất đoạn nhiễm sắc thể (NST) giới tính Y liên quan đến vùng gen mã hóa cho yếu tố sinh tinh trùng. (Tỷ lệ phần trăm này phụ thuộc vào từng nước, từng khu vực, từng chủng tộc người).

Vô sinh do đứt đoạn NST Y

TS. Trần Văn Khoa – Chủ nhiệm Bộ môn Sinh học-Di truyền y học, Học viện Quân y cho biết: Trên NST Y có khoảng 50 gen chức năng, trong đó có các gen xác định giới tính và các gen liên quan đến yếu tố sinh tinh trùng (AZF). Gen sinh tinh trùng AZF có 3 vùng: AZFa, AZFb, AZFc. Tùy thuộc vào đứt đoạn vùng a, b hay c mà quá trình sinh tinh bị rối loạn ở các mức độ và giai đoạn khác nhau. Nếu mất đoạn gen vùng AZFa, AZFb hay thậm chí mất cả 3 vùng thì hi vọng tìm thấy tế bào dòng tinh là rất hiếm. Người đàn ông đó sẽ không thể có tinh trùng và có con, dù có điều trị thế nào đi nữa. Chỉ duy nhất trường hợp đứt đoạn AZFc vẫn có thể tìm thấy tế bào dòng tinh (chiếm tỷ lệ 70%) bằng sinh thiết hoặc chọc hút tinh hoàn, sau đó tiếp tục biệt hóa để thành tinh trùng. Lấy tinh trùng đó thụ tinh ống nghiệm hay điều trị nội khoa kích thích quá trình sinh tinh. Phát hiện này sẽ giúp các bác sĩ lâm sàng điều trị vô sinh có hiệu quả hơn, đỡ tốn kém tiền bạc và thời gian cho người bệnh.

Sự thụ tinh.

Nếu sinh con gái sẽ không mang gen di truyền đứt đoạn

 

TS. Quản Hoàng Lâm, Giám đốc Trung tâm Công nghệ phôi, Học viện Quân y ước tính: Mỗi năm, trung tâm có từ 300 – 400 bệnh nhân nam đến khám và xét nghiệm tinh trùng do tinh trùng quá ít, quá yếu và có nhiều hình thái bất thường. Những trường hợp vô tinh trùng hoặc thiểu năng tinh trùng nguyên phát không rõ nguyên nhân sẽ được chỉ định xét nghiệm máu tìm gen di truyền đứt đoạn. Nếu đứt đoạn AZFa hay AZFb thì sẽ không điều trị nữa, vì nếu có tiến hành cũng vô ích, gây tốn kém và phiền hà cho bệnh nhân. Nếu không đứt đoạn AZFa, AZFb, chỉ đứt đoạn AZFc mới tiếp tục điều trị. Những trường hợp này đều được các bác sĩ giải thích, tư vấn kỹ việc sinh con (nhờ phương pháp nuôi cấy tinh tử để thụ tinh ống nghiệm). Nếu sinh con gái thì sẽ không mang gen đột biến NST Y, không ảnh hưởng đến việc di truyền sau này. Nhưng nếu sinh con trai thì chắc chắn đứa trẻ sẽ mang gen đột biến NST Y và vô sinh giống bố.

Những yếu tố gây vô sinh ở nam giới

Theo Trung tâm Công nghệ phôi – Học viện Quân y và Trung tâm hỗ trợ sinh sản, BV Phụ sản Trung ương, hiện tỷ lệ vô sinh của các cặp vợ chồng ở Việt Nam chiếm 10 – 15%, trong đó 40% do nam, 40% do nữ, 20% nguyên nhân do cả 2. Thời gian đánh giá vô sinh của các cặp vợ chồng là không có khả năng thụ thai trong vòng 1 năm (không dùng bất kỳ biện pháp tránh thai nào). Nam giới bị coi là kém khả năng sinh sản khi mật độ tinh trùng dưới 20 triệu/ml tinh dịch.

Trường hợp vô sinh do không có tinh trùng hoặc thiểu năng tinh trùng nguyên phát không rõ nguyên nhân sẽ được chỉ định xét nghiệm di truyền bằng cách lấy 1 – 2ml máu, tách ADN, nhân các gen AZFa, b, c trong ống nghiệm phát hiện xem các gen này có bị mất đoạn hay không. Chi phí cho một xét nghiệm này khoảng 700 – 800 ngàn đồng Việt Nam.

Có rất nhiều nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới. Theo các bác sĩ, ngoài yếu tố di truyền, trước hết phải kể đến nguyên nhân do viêm nhiễm. Nam giới từng bị quai bị thì có thể sau này tinh hoàn không còn khả năng sản sinh ra tinh trùng. Có những trường hợp bị viêm nhiễm, nhiễm các bệnh virut không ảnh hưởng đến khả năng sản sinh tinh trùng của tinh hoàn, nhưng lại làm tắc nghẽn đường dẫn tinh. Ngoài ra, yếu tố môi trường cũng quyết định không nhỏ đến khả năng sinh sản của nam giới. Làm việc trong môi trường có nhiệt độ quá cao hoặc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, tia phóng xạ; phơi nhiễm kinh niên kim loại nặng như chì, cadmium hoặc asen rất ảnh hưởng đến chất lượng và việc sản xuất ra tinh trùng; Stress, thuốc lá, rượu bia… cũng là những tác nhân gây vô sinh ở đàn ông. TS. Khoa cảnh báo: “Một người đàn ông khỏe mạnh bình thường đã sinh con, nhưng sau một thời gian dài thường xuyên hút thuốc, uống rượu hay làm việc trong môi trường độc hại, nhiều hóa chất, nếu lại tiếp tục sinh con (con trai), đứa trẻ có thể sẽ mang gen đột biến trên NST Y (ngoài những đột biến khác) gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của nó sau này. Vì những đứt đoạn này là đứt đoạn mới, bố không có (mới sinh ra con) nhưng con trai lại có”.

 

Do vậy, ngoại trừ những nguyên nhân bẩm sinh hoặc do hoàn cảnh khách quan gây nên thì để đảm bảo sức khỏe sinh sản cho mình, các bác sĩ khuyến cáo nam giới nên tạo một thói quen sinh hoạt lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý (nhiều trái cây tươi, rau xanh, ngũ cốc), đảm bảo an toàn lao động trong môi trường độc hại, nghỉ ngơi đầy đủ và tập thể dục thường xuyên.

Mai Linh

Mẹo sống an lành, làm hiệu quả:

Bài viết Cảnh giác với đứt đoạn nhiễm sắc thể ( https://www.meo.vn/canh-giac-voi-dut-doan-nhiem-sac-the.html ) được sưu tầm bởi Mẹo vặt hay (https://www.meo.vn). Xin vui lòng giữ nguồn khi tái sử dụng thông tin. Chân thành cảm ơn.

Nguồn sưu tầm từ: tintuc.bacsi.com

Leave a Reply